Je gegevens van internet halen: zelf met de AVG of met een verwijderdienst

Een databroker verzamelt persoonsgegevens uit allerlei bronnen, bundelt ze tot een profiel en verkoopt dat door. Volgens Incogni gaat het om zaken als je adres, je werk en je koopgedrag. Zelf heb je zo'n bedrijf nooit iets gegeven, en daarom weet je meestal ook niet dat het je kent.

Voor oplichters is zo'n profiel handig. Een sms die je straatnaam noemt of een mail die weet waar je werkt, wekt vertrouwen. Hoe minder er over je te vinden is, hoe meer moeite een oplichter moet doen om geloofwaardig over te komen.

De AVG geeft je het recht op gegevensverwijdering, ook wel het recht op vergetelheid. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens moet een organisatie je gegevens wissen als ze die niet meer nodig heeft, als je je toestemming intrekt en er geen andere grondslag is, of als je terecht bezwaar maakt.

Houdt de organisatie zich niet aan de privacyregels, bijvoorbeeld omdat ze geen wettelijke grondslag heeft, dan moeten je gegevens ook weg. Een bedrijf dat jouw adres doorverkoopt zonder dat je ooit toestemming gaf, moet dus kunnen uitleggen op welke grond het dat doet.

Het recht is niet onbeperkt. Een organisatie mag weigeren als ze de gegevens wettelijk moet bewaren, als ze nodig zijn voor een rechtszaak of als de vrijheid van meningsuiting en informatie zwaarder weegt. Een nieuwsbericht over jou verdwijnt dus niet zomaar, en je gegevens bij de Belastingdienst evenmin.

Stuur de organisatie een e-mail of brief en noem precies welke gegevens weg moeten, bijvoorbeeld je telefoonnummer op een bepaalde pagina. De AP heeft daar een voorbeeldbrief voor. Kijk eerst in de privacyverklaring van de site: daar staat meestal naar welk adres je het verzoek stuurt.

Schriftelijk werkt het best, want dan kun je later laten zien wat je hebt gedaan. De organisatie moet je identiteit controleren voordat ze iets doet, zodat niet een ander je gegevens kan laten wissen of opvragen.

Een verzoek kost je niets. Alleen als je heel veel verzoeken naar dezelfde organisatie stuurt, mag die administratiekosten rekenen. Ze moet binnen een maand antwoorden; bij een ingewikkeld verzoek mag het hoogstens twee maanden langer duren, maar dat moet ze je binnen die eerste maand laten weten.

Wist een organisatie je gegevens en gaf ze die het afgelopen jaar aan anderen door, dan moet ze je verzoek aan die partijen doorsturen. Je mag vragen wie dat zijn. Met een brief bereik je zo soms ook de bedrijven die je gegevens van haar kregen.

Hoor je na een maand niets, neem dan eerst zelf contact op, het liefst met de functionaris gegevensbescherming. Diens gegevens staan meestal in de privacyverklaring. Kom je er samen niet uit, of ben je het oneens met een weigering, dan kun je een klacht indienen bij de AP of een verzoekschrift bij de rechter.

Ja, het recht op vergetelheid geldt ook voor zoekresultaten bij je naam. De pagina zelf blijft dan online, maar komt niet meer boven als iemand je naam intikt. Een zoekmachine weegt per verzoek af of het publiek belang zwaarder weegt, bijvoorbeeld bij een politicus of bij informatie over iemands beroep.

Vaak is het handiger om bij de bron te beginnen. Verdwijnt een gegeven van de website zelf, dan verdwijnt het volgens de AP ook uit de zoekresultaten. Praktische uitleg over verzoeken bij de verschillende zoekmachines staat op veiliginternetten.nl.

Wijst een zoekmachine je af, dan kun je de AP binnen zes weken vragen te bemiddelen; stuur kopieën van je verzoek en van de afwijzing mee. Je kunt ook naar de rechter, en daarvoor heb je geen advocaat nodig. Het Juridisch Loket kan je adviseren.

Zelf schrijven werkt, maar alleen bij organisaties waarvan je weet dat ze je gegevens hebben. Bij databrokers is dat juist het probleem. Een verwijderdienst stuurt namens jou verzoeken naar een lange lijst brokers en herhaalt ze volgens een vast schema, zodat een gewist profiel niet ongemerkt terugkomt.

Van de drie diensten in deze gids is Incogni de enige die je vanuit Nederland kunt afsluiten, met prijzen in euro. Standard kost 5,99 euro per maand als je 71,88 euro voor een jaar vooruitbetaalt. De prijspagina brengt dat als korting op een hogere jaarprijs en noemt geen verlengprijs.

DeleteMe en Optery doen vergelijkbaar werk, maar niet voor Nederlanders. DeleteMe neemt volgens zijn voorwaarden alleen inwoners van de Verenigde Staten aan. De landkeuze van Optery noemt de VS, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika, en geen enkel Europees land.

Eén nadeel hoort bij elke dienst: om je gegevens te vinden, moet je ze eerst zelf afgeven. Incogni werkt met je naam, adressen, e-mailadressen en telefoonnummers, en het bedrijf zit in Californië. Een gratis abonnement is er niet; de gratis Exposure Scanner laat wel vooraf zien wat er al over je rondgaat.

Gaat het om een paar sites die je kent, zoals een oude vereniging of een bedrijvengids, dan is een eigen AVG-verzoek genoeg en kost het niets. Een dienst loont pas als je vermoedt dat je gegevens rondgaan bij brokers die je zelf niet vindt, en je dat zoekwerk niet steeds wilt herhalen.

Begin in beide gevallen met zoeken op je naam, adres en telefoonnummer. Dan weet je waar je staat, en of een abonnement iets toevoegt aan wat je met een paar brieven zelf regelt.